EDITOR-IN-CHIEF.VINAY KOCHHAR.CHANDIGARH.
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ) ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਜਪਾ) ਵਿਚਕਾਰ ਗਠਜੋੜ ਨੂੰ ਕਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਗਠਜੋੜ 2020 ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਫਿਰ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚਰਚਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਨੀਲ ਜਾਖੜ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਚੁੱਪੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੁੱਪੀ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਗਠਜੋੜ ਨੇ 1997 ਤੋਂ 2020 ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 1997 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਠਜੋੜ ਨੇ 117 ਵਿੱਚੋਂ 93 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ। 2007 ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ, ਗਠਜੋੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਿਹਾ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ 67 ਅਤੇ 68 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 2020 ਵਿੱਚ ਗਠਜੋੜ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2022 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਦੋ ਜਿੱਤੀਆਂ। 2024 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਇੱਕ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਜ਼ੀਰੋ ਮਿਲੀ।
ਪੁਰਾਣੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਗਠਜੋੜ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਨਵੀਂ ਰਣਨੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਰਟੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਵਿਕਲਪ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਾਖੜ ਦੀ ਚੁੱਪੀ ਭਾਜਪਾ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੀ ਦੁਚਿੱਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅੰਕੜੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗਠਜੋੜ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਪਰ ਬਦਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜੋਖਮ ਭਰਿਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ: ਫਾਇਦੇ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ-ਭਾਜਪਾ ਗਠਜੋੜ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚੋਣ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਠਜੋੜ ਦੋਵਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਜੋਖਮ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 117 ਸੀਟਾਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ 43 ਸੀਟਾਂ ‘ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਥਿਤੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਪਾਰਟੀ ਆਗੂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾ ਤਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਮਰਥਨ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਵਿਰੋਧ, ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਚੁੱਪੀ ਹੈ।
ਅਕਾਲੀ-ਭਾਜਪਾ ਗੱਠਜੋੜ
1997 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ: 93 ਸੀਟਾਂ
2007 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ: 67 ਸੀਟਾਂ
2012 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ: 68 ਸੀਟਾਂ
ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ
2022 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ: ਅਕਾਲੀ ਦਲ – 3 ਸੀਟਾਂ, ਭਾਜਪਾ – 2 ਸੀਟਾਂ
2024 ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ: ਅਕਾਲੀ ਦਲ – 1 ਸੀਟ, ਭਾਜਪਾ – 0 ਸੀਟਾਂ